Kırıklar
Ağustos 8th, 2008Yüksekten düşen üzerine bir cisim düşen trafik kazası geçiren kazazedelerde kırık çıkık ve burkulmalara sıklıkla rastlanır. Kırıklar büyük kemik kırıklarında görülebilen iç kanamalar dışında hayatı doğrudan tehdit etmeyen olaylardır. Bununla birlikte hatalı yaklaşımlar sonucu bir boyun ya da omurga kırığı olan kazazede felç kalabilir kol yada bacak kemiği kırık bir kazazedede kol ve bacak damarları ve sinirleri kesilip durum ağırlaşabilir yerine takma çabası içine girilen omuz çıkığı ameliyatla dahi düzelemeyecek hale gelebilir.
Kırık çıkık burkulma gibi kemik ve eklemi ilgilendiren olaylarda ilkyardımcının temel hedefi sorunlu vücut uzantısı ya da bölümünü hareketsiz hale getirerek kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemek ağrısız ve güvenli bir şekilde naklini sağlamaktır.
Kemik bütünlüğünün çarpma ya da düşme sonucu ortadan kalkmasına kırık denir. Kırık kemik parçaları cildi delerek dışarıya çıkmış ise buna açık kırık cilt sağlam ise kapalı kırık olarak tanımlanır.
Aşa ıdaki maddelerin birkaçının varlığında kırıktan şüphelenmek gerekir.
- Düşme üzerine düşme çarpma tarif edilmesi
- Sorunlu bölgede hareketle ya da temasla çok şiddetlenen ağrı
- İlgili vücut bölümünde şekil bozukluğu simetrinin kaybolması
- Kırılma sırası ya da sonrasında kırık sürtünme sesinin duyulmuş olması
- Kırık bölgesinde şişlik morarma
- Kol ya da bacakta kısalma
- Eklem olmayan bir yerde eklem varmış gibi açılaşma olması
- Deriyi parçalamış kırık kemik ucunun dışarıdan görülmesi
- Hareket kısıtlılığı ya da hiç hareket ettirememe
- İlgili bölgede hissetmede azalma uyuşma karıncalanma
- Dolaşımda aksama sonucu soğuma
Kırığı olan ya da kırık şüpheli kazazedeye ilkyardım uygularken aşağıdaki ilkelere uymak gerekir:
- Kırık olmadığına kanaat getirilmiş bir kazazede kesinlikle yerinden oynatılmamalıdır. Kırık bölgenin hareket ettirilmesi sonucu kırık parçanın keskin kenarı etrafındaki bir damar ya da siniri kesebilir kas dokusunu zedeleyebilir.
- Kazazedenin oturması ya da sa a sola kımıldamasına izin verilmez kırık şüpheli bölge hareketsizleştirilmeden taşıma yapılmaz.
- Kaza ortamında hayatı tehdit eden bir zararlı etkenin bulunmadığı her durumda kırığa müdahale bulunduğu ortamda yapılır.
- Kırık açık kırık şeklinde ve kopuk kemik parçaları görünüyorsa parçalara dokunulmaz.
- Kırıklı uzvun bile inden nabız ve bölgede kanama olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Açık kırıklarda görünen kemik parçasını içeri sokmaya kemik uçlarım birleştirmeye kol ya da bacakta bozulmuş şekli düzeltmeye çalışmamak gerekir.
- Kırıkla beraber kanama-şok belirtileri varsa öncelikle bunlara müdahale edilir.
- Boyun kırıklarında hatalı taşıma ve gereksiz hareketler omurilik zedelenmesi sonucu tüm vücutta felçle sonuçlanabilir. Boynun desteklenmesi ve hareketsizleştirme hayati önem taşır.
- Başa gelen darbeden sonra burun ve kulaktan su gelmesi; gözlük şeklinde morarma bayılma uyku hali nabız ve solunum zayıflaması gözbebeklerinde büyüklük farkı püskürür tarz kusma kafa kemiklerinde çökme şeklinde şekil bozukluğu varsa; kafatasında kırıkla beraber beyinde de sıkıntı var demektir. Acilen kazazedenin nakli gerekir.
- Sorunlu bölgenin hareketsizleştirilmesi yani tespit edilmesi ağrıyı azaltacak kırık uçlarının çevre dokuları zedelemesini önleyerek kırık uçların birbirinden ayrılması ya da deriden dışarı çıkmasına engel olacaktır. Böylece iyileşme de daha kolay olacaktır.
- Tespit işlemi kırık kemikleri ilgilendiren iki eklemin sert-uzun bir cismin yardımıyla hareketsiz hale getirilmesidir. Bu amaçla kullanılacak standart malzemenin bulunmadığı yerlerde ilkyardımcı pratik çözümler aramalıdır. Bir dal parçası katlanmış gazeteler karton kutular baston ya da şemsiye atelle tespitte kazak-ceket gömlek vb. eşyalar askı ile tespitte kemer kravat gömlek kolu gibi eşyalar sargı olarak kullanılabilir. Hiçbir malzeme bulunamaz ise kazazedenin sağlam bacağı kırık bacağa atel olabilir.
__________________